مقدمه

 انکار نکنید تاکنون بیشتر افراد کوهنورد در کشور ما بر اساس استعداد ذاتی و یا علاقه بسیار به کوهنوردی و تمرین با خود رشته کوهنوردی یا چیزی مثل آن برنامه رفته اند . حتی رویکرد سازمان ورزش کوهنوردی در گزینش ها و آزمون ها به اینصورت بوده است . یعنی افرادی که ذاتا قوی هستند و کمی هم شیب نوردی کرده اند را برای اردوهای مختلف انتخاب کرده اند که وقتی دقت میکنیم میبینیم مردم مناطق خاصی از ایران همیشه در این گزینش ارجح بوده اند و معمولا کوهنورد بیچاره بدون هیچ آموزش قبلی و یا تمرین بدنی برای افزایش قابلیت ها در یک آزمون معمولا غیر استاندارد (بدون توجه به سن ، وزن ، قد و سطح دانش تخصصی کوهنوردیش)شرکت میکند و خود را محک میزند . البته من کارم در اینجا نقد این جریان نیست ، بلکه هدفم توجه دادن خواننده به لزوم آمادگی جسمانی است .

   اما نباید فراموش کنیم کوهنوردی یک ورزش همه جانبه است و روند آمادگی برای این رشته جدا از ورزشهای دیگر نیست ، حتی من پا را فراتر گذاشته و اصطلاح فراورزش (در همسانی با فراتکنولوژی) را به ورزش کوهنوردی اطلاق می کنم . عدم آمادگی بدنی کافی ، تمرین مناسب و حرکت صحیح سر انجام به عدم موفقیت و بد تر از آن به آسیب های بدنی می انجامد . ما برای یک ورزش همه جانبه به تمرینات همه جانبه نیاز داریم . در بدو تولد ورزشی صاحب یک بدن سالم و بی عیب و نقص و آماده هر نوع فعالیت سنگین هستیم و چند سال بعد کوهی از بیماری و درد را متحمل میشویم و نباید انکار کنیم که فقط درصد کمی از این عوارض به علت مصدومیت و .. است .

        آشنای با اصطلاحات اصلی در زمینه آمادگی جسمانی و تندرستی

۱-تندرستی

از نظر سازمان بهداشت جهانی (WHO) تندرستی صرفا نداشتن بیماری و ضعف نیست . بلکه منظور از آن ، سلامت کامل جسمی و روحی است :

سلامت جسمی

سلامت اجنماعی

سلامت ذهنی و روانشناختی

سلامت روحی

۲- خوشی

خوشی ، به مفهوم کیفیت مطلوب زندگی از نظر اجنماعی ، ذهنی ، روحی و جسمی است . در حقیقت خوشی و آمادگی کلی ، شرایطی پویا و چند بعدی است که به وراثت ، محیط و اشتیاق فرد وابسته است .

۳- فعالیت بدنی

هر نوع حرکت جسمی که به وسیله عضلات اسکلتی ایجاد میشود و باعث مصرف انرژی میگردد را فعالیت بدنی میگویند . فعالیت  بدنی بخش مهمی از بهبود کیفیت زندگی است ، زیذا سطح زندگی را افزایش میدهد و سلامتی جسمی ،ذهنی و روان شناختی و به طور کلی مزایای تندرستی مطلوبی ایجاد میکند .

۴- فعالیت ورزشی

فعالیت ورزشی ، یر مجموعه ای از فعالیت بدنی است . در واقع ورزش یک فعالیت بدنی طراحی شده و غالبا دارای ساختار است که قابلیت تکرار دارد و از نظر بهبود یا حفظ آمادگی جسمانی سودمند است .

۵- آمادگی جسمانی

آمادگی جسمانی ، اصطلاحی با مفاهیم وسیع است که برای افراد مختلف ، معنای متفاوت دارد ؛ در نتیجه بیان یک تعریف دقیق از آن کار ساده ای نیست .یکی از بهترین تعریف ها تعریف مشهور انیستیتوی طب ورزش آمریکاست : فابلیت اجرای سطوح متوسط تا شدید فعالیت بدنی ، بدون خستگی بی مورد و حفظ این قابلیت در سراسر دوره زندگی .

ترکیبات آمادگی جسمانی

با توجه به دو هدف کلی آمادگی جسمانی ، یعنی هدف تندرستی و هدف مهارتی ، عوامل آمادگی جسمانی را نیز به دو طبقه تقسیم کرده است که عبارتند از : عوامل وابسته به تندرستی (فاکتورهای اصلی تندرستی) و عوامل وابسته به مهارت حرکتی (فاکتورهای ثانویه) .

الف) فاکتورهای اصلی تن درستی

  ۱- انعطاف پذیری

  ۲- استقامت قلبی - تنفسی

  ۳- استقامت عضلانی

  ۴- قدرت عضلانی

  ۵ -ترکیب بدنی

ب)فاکتورهای حرکتی

  ۱- هماهنگی

  ۲- تعادل

  ۳- چابکی

  ۴- توان

  ۶- سرعت

     با توجه به رشته خاصی که قصد فعالیت و سطح  در آن را داریم باید روی تک تک این موارد کار کنیم . برنامه ریزی توسط یک مربی آمادگی جسمانی یا بدنسازی آشنا با رشته ورزشی خاص شما باید صورت پذیرد .

     معمولا مراجعه بی هدف شما به یک سالن بدنسازی چیزی جز کار کشیدن زیاد از عضلات نصیب شما نمی کند . حتی میزان وزنه شروع یا افزایشی و زمان اتمام دوره شما مشخص نیست . بنابر این راهی جز پیدا کردن یک مربی متخصص بدنسازی و آمادگی جسمانی و اندکی هزینه کردن ندارید . در این صورت با کمی وقت گذاشتن و تهیه چند کیلو وزنه و یک میز و پیدا کردن محلی برای نرمش و تمرین به نتیجه بهتری برای افزایش قدرت و حفظ آمادگی جسمانی خودتون خواهید رسید . این جامع تر از کوهنوردی است و حتی برای آمادگی جسمانی در سطح حفظ سلامتی هم وضع به همین منوال است .

      در پایان مطلب جای اشاره ای به نحوه تربیت کارآموز و مربی در رشته های مختلف کوهنوردی هست . غالب مربیان فعلی کوهنوردی و طبعا شاگردان آنها از اصول اولیه آمادگی جسمانی و حتی یک گرم کردن ساده بی اطلاع هستند و توجه به این مطالب در طرح درسهای مهارتی فعلی از سطح کارآموزی تا مربیگری الزامی است .

مراجع :

کتاب  آمادگی جسمانی - نویسندگان : دکتر عباسعلی گائینی + دکتر حمید رجبی

کلاس استاد دانشگاه در رشته تربیت بدنی و مدرس آمادگی جسمانی بابک سودمند